Việt Nam đã ghi dấu ấn mạnh mẽ khi xuất khẩu bột cá đạt 300 triệu USD trong năm 2025, mở ra tiềm năng vô hạn cho ngành công nghiệp phụ phẩm thủy sản.

Xuất khẩu bột cá 2025: 300 triệu USD

Ông Nguyễn Hoài Nam, Tổng Thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), công bố rằng kim ngạch xuất khẩu bột cá của Việt Nam năm 2025 ước đạt khoảng 300 triệu USD. Con số này chỉ tính phần xuất khẩu, chưa bao gồm tiêu thụ nội địa, cho thấy quy mô thị trường còn lớn hơn rất nhiều.

Thị trường toàn cầu và vị thế của Trung Quốc

Nhìn chung, nhu cầu nhập khẩu bột cá trên thế giới đang tăng mạnh. Peru giữ vị trí nhà sản xuất lớn nhất với khoảng 20 % sản lượng toàn cầu, trong khi Trung Quốc là quốc gia nhập khẩu bột cá cao nhất, chiếm tới 90 % nhu cầu toàn cầu. Điều này tạo ra một “cửa sổ” thương mại rộng mở cho các nhà sản xuất Việt Nam.

Ưu thế sản xuất của Việt Nam

Theo số liệu của Cục Thủy sản và Kiểm ngư, tổng sản lượng thủy sản năm 2025 đạt 9,95 triệu tấn, tăng 3 % so với năm trước. Trong đó, nuôi trồng chiếm 6,1 triệu tấn, là nguồn cung cấp nguyên liệu thô dồi dào cho bột cá. Sản lượng thức ăn thủy sản năm 2025 cũng đạt 5,39 triệu tấn, cho thấy chuỗi giá trị đang mở rộng.

Doanh nghiệp tiêu biểu: Phúc Lộc & Tứ Hải

1. Công ty TNHH Phúc Lộc (TP.HCM): Mỗi ngày thu mua ~60 tấn phế phẩm, sản xuất 4‑5 ngàn tấn bột cá/năm, doanh thu 72‑90 tỷ đồng. Nếu được hỗ trợ vốn và công nghệ, công ty có thể nâng độ đạm lên 64 % và giảm nhập khẩu 140 000 tấn bột cá mỗi năm.

2. Công ty TNHH Tứ Hải (TP.HCM): Biến xương cá đục thành sản phẩm sạch, xuất khẩu sang Nhật với giá 10 USD/kg, mang lại 10‑12 tỷ đồng/năm. Ngoài ra, Viện Nghiên cứu hải sản phía Nam đang khai thác ghẹ tạp để sản xuất bột chitosan, giá bán lên tới 1 000 USD/kg, phục vụ y tế và nông nghiệp.

Chính sách và triển vọng đến 2030

Hiện bột cá vẫn được xếp vào mã xuất khẩu của ngành chăn nuôi, không tính vào kim ngạch thủy sản. VASEP đã kiến nghị Cục Thủy sản và Kiểm ngư phối hợp với Cục Hải quan điều chỉnh theo Thông tư 11/2020/TT‑BT để đưa bột cá vào danh mục quản lý riêng, nâng cao minh bạch và tạo điều kiện thuế ưu đãi.

Theo Chiến lược Phát triển Thủy sản Việt Nam đến 2030, sản lượng nuôi trồng dự kiến đạt 7 triệu tấn. Khi khối lượng nguyên liệu tăng, giá trị kinh tế của phụ phẩm (đầu tôm, vỏ, da cá…) dự kiến đạt hơn 500 triệu USD, mở ra các ngành công nghiệp mới: peptide, enzyme sinh học, vật liệu sinh học và bao bì phân hủy.

Nhìn về tương lai

TS Phạm Quốc Huy (Viện Nghiên cứu hải sản phía Nam) nhấn mạnh rằng để biến phế phẩm thành “vàng xanh”, cần một hệ sinh thái công nghiệp chặt chẽ: chính sách thuế, tín dụng xanh, hỗ trợ công nghệ và hợp tác chặt chẽ giữa doanh nghiệp, viện nghiên cứu và nhà nước. Khi hạ tầng và quy hoạch được hoàn thiện, các nguồn phụ phẩm sẽ trở thành nguyên liệu chiến lược cho nền kinh tế tuần hoàn, bảo vệ môi trường và nâng tầm vị thế của thủy sản Việt Nam trên bản đồ thế giới.