Cách mạng Tháng Tám mở ra một thời kỳ mới, nhưng ngân sách non trẻ của Việt Nam Dân Chủ Cộng Hòa đã phải vật lộn với vô vàn khó khăn tài chính.

1. Nền tảng tài chính yếu ớt lúc đầu

Năm 1945, ngân khố trung ương chỉ còn 1.230.720 đồng Đông Dương, trong đó hơn 586.000 đồng là tiền lẻ rách nát chờ tiêu hủy. Để duy trì hoạt động kháng chiến và phục vụ nhu cầu sinh hoạt của nhân dân, Chính phủ lâm thời đã khởi xướng các chiến dịch tài chính như “Quỹ độc lập” và “Tuần lễ vàng”. Nhờ sự ủng hộ nhiệt tình, nhà nước đã thu về 370 kg vàng và 20 triệu đồng Đông Dương.

2. Đối mặt với chiến lược tài chính của thực dân Pháp

Chỉ ba tuần sau khi nước Việt Nam Dân Chủ Cộng Hòa ra đời (ngày 23/9/1945), thực dân Pháp và quân đội Anh đã xâm nhập miền Nam, gây ra nguy cơ lạm phát và phá hoại đồng tiền. Pháp liên tục phát hành giấy bạc mới (100 đồng, 50 đồng) nhằm chiếm lĩnh thị trường tiền tệ. Chính phủ đáp trả bằng cách dán dấu ngân khố lên các tờ tiền hợp pháp và tuyên bố mọi tờ không có dấu là tiền giả.

3. Ba khu vực tiền tệ riêng biệt: Bắc, Trung và Nam Bộ

Để ổn định giá cả và ngăn chặn sự phân mảnh kinh tế, Chính phủ Kháng chiến Trung ương (đặt ở Chiến khu Việt Bắc) quyết định thành lập ba khu vực tiền tệ riêng – Bắc Bộ, Trung Bộ và Nam Bộ. Đồng thời, tiến hành in, đúc tiền Việt Nam Dân Chủ Cộng Hòa, tạo nền tiền tệ độc lập, tự chủ, phục vụ cho công cuộc kháng chiến và xây dựng quốc gia.

4. Các biện pháp tài chính đặc biệt

• Phát hành công thải Nam bộ, công phiếu kháng chiến, công trái quốc gia để huy động nguồn lực.
• Đặt chế độ đóng góp bắt buộc: Đảm phụ quốc phòng, Quỹ tham gia kháng chiến, Quỹ công lương.
• Quy định đổi tiền phong kiến (đồng, quan kim) sang tiền mới với tỷ giá 1 đồng bạc ăn 20 đồng tiền đồng (Sắc lệnh 167/SL, 12/4/1948).

5. Kết quả và di sản

Những nỗ lực này đã giúp nền tài chính mới tồn tại qua các giai đoạn kháng chiến, đồng thời xây dựng nền tảng cho hệ thống tiền tệ Việt Nam sau này. Theo Wikipedia, tiền Việt Nam Dân Chủ Cộng Hòa được lưu hành tới năm 1976, trước khi đồng Việt Nam thống nhất được đưa vào lưu hành.

Kết luận

Hành trình tạo lập tiền tệ độc lập của Việt Nam Dân Chủ Cộng Hòa là minh chứng cho sức mạnh cộng đồng và khả năng thích nghi trong hoàn cảnh chiến tranh. Những biện pháp tài chính sáng tạo, dù gặp nhiều thách thức, đã góp phần duy trì nền kinh tế và tinh thần kháng chiến.

Bạn có nghĩ rằng các biện pháp tài chính trong thời kỳ kháng chiến có thể áp dụng vào các cuộc khủng hoảng kinh tế hiện nay? Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn và theo dõi các bài viết tiếp theo để khám phá sâu hơn về lịch sử tài chính Việt Nam.